و يك من آن تا دو صد دينار بها داشت ، و ازين جا بازرگانان آن را به بلاد ديگر مىبردند . « 1 » تجارت با ممالك عربى : خراسان غربا با عراق و پارس و بين النهرين و كشورهاى ديگر خلافت عربى تجارت داشت ، و بغداد و بصره و كوفه عرضه‌گاه اموال تجارتى خراسان بود ، و قوافل بازرگانى آسياى وسطى از بخارا و پارس به بغداد ميرسيدند . « 2 » راهى كه از سند به سيستان و پارس ميرفت ، از سمت شمال با وادى پنجاب و كوهسار افغانستان از طريق كابل و غزنه و ديگر مراكز بازرگانى پيوسته بود ، و قوافل تجارتى توابل هند را در خراسان و بخارا نشر ميكردند ، « 3 » و ظروف هندى و آهن خراسانى و منسوجات رنگين كشميرى و عود و قرنفل و نارگيل و جامه‌هاى نخى و فيل را از هند و سند به بغداد مىبردند . « 4 » در حدود 145 ه 762 م چون منصور خليفه بغداد را بنا نهاد ، وى به برخى از رجال دولت قطعات زمين را بطور اقطاع داد ، تا در ان آبادى كنند . از انجمله قطيعه ربيع بن يونس از غلامان منصور بود ، كه در ان تجار خراسانى و بزازان يعنى جامه‌فروشان خراسان تجارتخانها داشتند ، و منسوجات گوناگون را همه از خراسان مىآوردند ، كه جامه‌هاى بلاد ديگر در ان نبود ، و يكى از دروازهاى بغداد باب خراسان بود ، كه از ان دروازه بجانب خراسان ميرفتند . يكى از قطايع ديگر بغداد قطيعهء شعبه بن يزيد كابلى بود ، و ربض « 5 » حرب بن عبد اللّه بلخى از بزرگترين حصص بغداد شمرده ميشد ، كه دروازهاى متعددى داشت ، و در ان بلخيان و

--> ( 1 ) - ابو زبد سيرافى در كتاب الهندو الصين 129 ( 2 ) - تاريخ الاسلام السياسى 2 / 249 ببعد بحوالت تاريخ تجارت در قرون وسطى از هيد HEYD 1 / 26 ( 3 ) - همين كتاب 2 / 253 ( 4 ) - همين كتاب 2 / 254 بحوالت حضارة الاسلام فى دار السلام ( 5 ) - ربض به دو فتحه ، خانها و مساكن دورادور شهر ( المنجد )